Experiential Learning คืออะไร? เรียนรู้จากประสบการณ์เพื่อพัฒนาตนอย่างแท้จริง

การเรียนรู้แบบ Experiential Learning คือ วิธีการเรียนรู้ที่ให้ผู้เรียนได้ลงมือทำจริง ทดลอง และสะท้อนผลจากประสบการณ์ของตัวเอง ซึ่งสำหรับองค์กรที่ต้องการสร้างทีมที่แข็งแกร่ง Experimential Learning ถือเป็นแนวทางที่ช่วยพัฒนาทักษะการทำงานร่วมกัน การตัดสินใจ และการแก้ปัญหา ทำให้ทีมพร้อมรับมือกับความท้าทายในสถานการณ์จริงได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การเรียนรู้แบบ Experiential Learning คืออะไร

การเรียนรู้เชิงประสบการณ์ หรือ Experiential Learning คือ แนวทางที่เน้นให้ผู้เรียนสามารถเรียนรู้ผ่าน “การลงมือปฏิบัติจริง” และ “การสะท้อนกลับและประเมินผล” แตกต่างการการเรียนรู้แบบเดิมที่อาศัยการบรรยายเป็นหลักโดยผู้เรียนท่องจำแต่ไม่เข้าใจจริงๆ 

แนวคิดหนึ่งที่ได้รับการยอมรับในปัจจุบัน คือ ทฤษฎีการเรียนรู้จากประสบการณ์ (Experiential Learning Theory: ELT) โดย David A. Kolb ได้นำเสนอถึงวงจรที่ทำให้เกิดการเรียนรู้ 4 ขั้น (Experiential Learning Cycle: ELT Cycle) ได้แก่ 

1. ประสบการณ์ คือ การเข้าไปอยู่ในประสบการณ์ หรือการสร้างสถานการณ์ให้เกิดประสบการณ์
2. การสะท้อนคิด คือ การสะท้อนประสบการณ์นั้น ผ่านการตกผลึกความคิด ความรู้สึก อารมณ์ ผ่านการตั้งคำถาม
3. การสร้างแนวคิดเชิงนามธรรม เป็นการวิเคราะห์ สังเคราะห์ความรู้ที่ได้รับ
4. การทดลองปฏิบัติจริง การนำเอาความรู้ที่ได้รับไปทดลองทำ หรือนำข้อคิดไปใช้

การเรียนรู้แบบ Experiential Learning มีข้อดีอย่างไร

การเรียนรู้เชิงประสบการณ์ช่วยทำให้ผู้เรียนมีความเข้าใจที่ลึกซึ้งในเรื่องนั้น ๆ เพราะได้เกิดการลงมือทำจริงๆ โดยข้อดีของ Experiential Learning มีหลายประการ ดังนี้ 

• นำความรู้ไปปรับใช้ได้จริง

 ผู้เรียนจะสามารถเชื่อมโยงความรู้ทางทฤษฎีที่ได้เรียนรู้กับการนำมาปรับใช้กับประสบการณ์จริง เมื่อได้ปฏิบัติจริงแล้วนั้น ผู้เรียนจะมีความเข้าใจอย่างลึกซึ้งและสามารถจดจำได้จากความเข้าใจไม่ใช้การท่องจำ

• เพิ่มความมั่นใจ 

การเรียนรู้แบบ Experiential Learning ทำให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในการสร้างประสบการณ์ ผู้เรียนเกิดแรงจูงใจในการเรียนรู้พัฒนาทักษะ และมีความมั่นใจมากขึ้นในการตัดสินใจและการจัดการสถานการณ์ต่างๆ 

• ช่วยให้เกิดการเรียนรู้แบบองค์รวม 

การเรียนรู้จากประสบการณ์จริงจะทำให้ผู้เรียนมองเห็นโลกรอบด้าน ในการทำโครงการหรือกิจกรรมหนึ่งให้สำเร็จได้ จำเป็นต้องประยุกต์ใช้ความรู้หลายๆ ศาสตร์ เพื่อแก้ไขปัญหาหรือสร้างแนวทางการพัฒนาในเรื่องนั้นๆ จึงทำให้เกิดการเรียนรู้แบบองค์รวม

• ช่วยพัฒนาทักษะชีวิต 

ผู้เรียนจะมีการพัฒนาทักษะการใช้ชีวิตไปพร้อมๆ กับทักษะทางวิชาการ โดยเฉพาะทักษะในศตวรรตที่ 21 เช่น ความยืดหยุ่น การปรับตัว การคิดวิเคราะห์ การคิดเชิงวิพากย์ ความคิดสร้างสรรค์ การทำงานร่วมกัน และการแก้ไขปัญหา เป็นต้น ซึ่งทักษะเหล่านี้จะเป็นทักษะที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตได้ตลอดไป

หลักการสำคัญของการเรียนรู้แบบ Experiential Learning

การเรียนรู้แบบ Experiential Learning เป็นแนวทางการศึกษาที่ให้ความสำคัญกับตัวผู้เรียนเป็นหลัก เน้นการลงมือปฏิบัติจริงโดยมีเป้าหมายและบริบทชัดเจนหัวใจคือการทำให้ผู้เรียนสามารถสะท้อนความคิดและให้ข้อเสนอแนะได้ ในสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย อนุญาตให้งานสามารถผิดพลาดล้มเหลวได้โดยไม่ถูกตำหนิ

หลักการสำคัญของการเรียนรู้จากประสบการณ์จะอ้างอิงตาม ทฤษฎีการเรียนรู้จากประสบการณ์ ของ David A. Kolb ที่เสนอถึงวงจรของการเรียนรู้ 4 ขั้นตอน ได้แก่ 

1. ประสบการณ์รูปธรรม (Concrete Experience) คือ การให้ผู้เรียนได้เข้าไปมีส่วนร่วม สร้างประสบการณ์ในเรื่องใดเรื่องหนึ่ง ให้ผู้เรียนได้ลงมือทำจริงๆ 
2. การสะท้อนคิด (Reflective observation) เมื่อได้ลองเข้าไปมีส่วนร่วมในการปฏิบัติจริงแล้ว ก็จะต้องมีการทบทวน  สะท้อนคิด ผ่านการพูดคุยเพื่อสรุปผลสิ่งที่ได้เรียนรู้จากการได้ลงมือทำ
3. การสร้างแนวคิดเชิงนามธรรม (Abstract conceptualization) ผู้เรียนนำเอาข้อสรุปที่ได้จากการสะท้อนคิด มาอภิปรายเพื่อเชื่อมโยงกับแนวคิดทฤษฎี แล้วจึงสรุปและนำเสนอเป็นองค์ความรู้ใหม่
4. การทดลองปฏิบัติจริง (Active experimentation) ผู้เรียนนำเอาแนวคิดที่ได้ไปทดลองใช้ในสถานการณ์จริงที่แตกต่างออกไป เพื่อเป็นการทดสอบว่าความรู้หรือแนวคิดนั้นใช้ได้หรือไม่ ท้ายที่สุดจะเกิดเป็นประสบการณ์ใหม่ และจึงวนไปสู่ขั้นตอนที่หนึ่งอีกครั้ง เป็นวงจรต่อเนื่องไปเรื่อยๆ

วิธีการประยุกต์ใช้การเรียนรู้แบบ Experiential Learning

• ออกแบบกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับงานจริง
  เช่น การจำลองสถานการณ์ หรือเวิร์กช็อปที่สะท้อนความท้าทายในการทำงาน เพื่อให้ผู้เรียนได้ฝึกคิดและลงมือทำจริง
• จัดช่วงสะท้อนและสรุปบทเรียน (Debrief Session)
  เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้พูดคุย แลกเปลี่ยนมุมมอง และสรุปสิ่งที่ได้เรียนรู้ร่วมกัน
• เปิดรับข้อเสนอแนะ
  เพื่อให้ผู้เรียนสามารถนำข้อเสนอแนะไปปรับปรุง และพัฒนาทักษะอย่างต่อเนื่อง
• ปรับกิจกรรมให้เหมาะกับบริบทของผู้เรียนและองค์กร
  เพื่อให้เนื้อหาและประสบการณ์การเรียนรู้สอดคล้องกับเป้าหมายและวัฒนธรรมขององค์กร

เพื่อให้การเรียนรู้แบบ Experiential Learning เกิดผลลัพธ์ที่จับต้องได้ในบริบทของการทำงาน องค์กรสามารถนำแนวทางเหล่านี้ไปปรับใช้ในการออกแบบกิจกรรมหรือโปรแกรมพัฒนาทีมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เรียนรู้ผ่านด้วยการเล่นด้วย “Gamification” 

เพราะการเรียนรู้แบบ Experiential Learning เป็นรูปแบบการเรียนรู้ที่เน้นให้ผู้เรียนลงมือปฏิบัติ เพื่อสร้างประสบการณ์ สามารถสะท้อนความคิดและนำไปใช้จริงในสถานการณ์ใหม่ๆ เรียกว่าเป็นวงจรการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง โดย BASE Playhouse ออกแบบกระบวนการเรียนรู้ผ่าน Gamification หรือการใช้กลไกของเกมและองค์ประกอบของความสนุก (Elements of fun) มากระตุ้นให้เกิดพฤติกรรมเชิงบวกและพัฒนาทักษะใหม่ ๆ ผู้เรียนจะได้เรียนรู้ผ่านประสบการณ์ที่ทั้งสนุก ท้าทาย และน่าประทับใจ

เปิดประสบการณ์การเทรนนิ่งพนักงานแบบใหม่ไปกับ BASE Playhouse

‍