Working with AI

AI Literacy คืออะไร? ทักษะ AI ที่พนักงานทุกคนควรมี

AI Literacy คือทักษะและความเข้าใจที่ทำให้ใช้ AI อย่างรู้เท่าทัน ทั้งโอกาสและความเสี่ยง ดูว่าพนักงานควรมีทักษะอะไรบ้างและเริ่มพัฒนาอย่างไรในองค์กร

November 16, 2026
·
0
mins
ภีศเดช เพชรน้อย: วิทยากรด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรม
ภีศเดช เพชรน้อย
CONSULT WITH US
AI Literacy คืออะไร? ทักษะ AI ที่พนักงานทุกคนควรมี
Share
Consult with us
Elevate your experience with us

คำตอบสั้น: AI Literacy คือทักษะ ความรู้ และความเข้าใจที่ทำให้คนใช้ AI ได้อย่างรู้เท่าทัน ทั้งรู้ว่า AI ช่วยอะไรได้ และรู้ว่ามีความเสี่ยงหรืออาจเกิดผลเสียตรงไหน ไม่ใช่แค่กดใช้เครื่องมือเป็น

AI Literacy คืออะไร

คำนิยามที่เป็นทางการมีหลายแหล่ง ตัวอย่างที่เปิดอ่านต้นทางได้ มี 2 แหล่ง

  • กฎหมาย AI ของสหภาพยุโรป (EU AI Act) มาตรา 4: นิยาม AI Literacy ว่าเป็นทักษะ ความรู้ และความเข้าใจที่ทำให้ใช้งานระบบ AI ได้อย่างรู้เท่าทัน รวมถึงตระหนักถึงโอกาส ความเสี่ยง และความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น มาตรานี้กำหนดให้ผู้ให้บริการและผู้ใช้งานระบบ AI ดำเนินมาตรการสนับสนุน AI Literacy ของบุคลากร (มีผลตั้งแต่ 2 กุมภาพันธ์ 2025) แต่ไม่ได้บังคับให้รับรองระดับใดระดับหนึ่ง
  • กรอบ AI Literacy ของคณะกรรมาธิการยุโรปและ OECD: เปิดตัวเมื่อ 18 มิถุนายน 2026 สำหรับการศึกษาระดับประถมและมัธยม มองว่า AI Literacy คือความรู้เชิงเทคนิค ทักษะที่ยั่งยืน และทัศนคติที่พร้อมสำหรับอนาคต ช่วยให้ผู้เรียนใช้ สร้างสรรค์ จัดการ และกำหนดทิศทางของ AI พร้อมประเมินประโยชน์ ความเสี่ยง และประเด็นจริยธรรมอย่างมีวิจารณญาณ

ข้อควรระวัง: กฎหมายข้างต้นเป็นของสหภาพยุโรป และกรอบหลังเป็นกรอบสำหรับโรงเรียน ใช้เป็นแนวคิดอ้างอิงได้ แต่องค์กรไทยที่ต้องการทราบภาระผูกพันทางกฎหมายควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมาย

ไม่ใช่แค่ใช้เครื่องมือเป็น

BASE Playhouse มองว่าพื้นฐานของการทำงานร่วมกับ AI มี 4 ทักษะ ซึ่งใช้ได้กับทุกเครื่องมือ

  1. เข้าใจ AI: รู้ว่า AI แต่ละตัวเก่งเรื่องอะไร พลาดเรื่องอะไร
  2. สั่งงานเป็น: เขียนคำสั่ง (Prompt) ให้ได้งานที่ต้องการ
  3. ตั้งโจทย์: มีความอยากรู้อยากเห็น กล้าลองถามและลองใช้
  4. เช็คคำตอบ: ตรวจและปรับแก้ผลลัพธ์ ไม่เชื่อทันที

ความเสี่ยง 6 ข้อที่คนที่มี AI Literacy ควรรู้ทัน

  • Hallucination: AI ให้ข้อมูลผิดพลาดแต่ดูน่าเชื่อ
  • Privacy: ข้อมูลส่วนบุคคลรั่วไหล
  • IP: ปัญหาลิขสิทธิ์และทรัพย์สินทางปัญญา
  • Bias: อคติและความไม่เป็นธรรม
  • Security: ความปลอดภัยไซเบอร์
  • Human-AI: เชื่อ AI มากเกินไป หรือไม่เชื่อเลย

วัดและพัฒนา AI Literacy ในทีมได้อย่างไร

พนักงานในองค์กรเดียวกันใช้ AI ได้ต่างระดับกันมาก จึงควรรู้ก่อนว่าแต่ละคนอยู่ตรงไหน แล้วค่อยเลือกอบรมให้ตรงกลุ่ม ตามเส้นทางที่ BASE Playhouse แนะนำ

  1. ปูพื้นทั้งองค์กร ด้วย AI Talk
  2. ประเมินพฤติกรรมการใช้จริง ด้วยแบบสำรวจประมาณ 5 นาที ที่ AI Readiness Check (วัดว่าใช้ AI แล้วหรือยัง ไม่ใช่การสอบความรู้)
  3. อบรมตามระดับ เช่น Generative AI in Action ซึ่งเปิดคลาสด้วยการใช้ AI อย่างปลอดภัย แยกให้ออกว่าข้อมูลแบบไหนใส่ AI ได้ แบบไหนห้าม

คำถามที่พบบ่อย

AI Literacy ต่างจากการใช้ ChatGPT เป็นอย่างไร

การใช้เครื่องมือเป็นเป็นส่วนหนึ่งของ AI Literacy แต่ยังรวมถึงการเข้าใจข้อจำกัด การตรวจผลลัพธ์ และการรู้ความเสี่ยง

ใครควรมี AI Literacy

ทุกคนที่ทำงานกับ AI ไม่ว่าจะเป็นพนักงานทั่วไป หัวหน้าทีม หรือผู้บริหาร เพราะแต่ละบทบาทตัดสินใจเรื่อง AI ต่างกัน

องค์กรต้องมีนโยบายการใช้ AI ไหม

นโยบายช่วยกำหนดว่าใช้ AI อะไรได้ กับข้อมูลแบบไหน ดูแนวทางได้ในบทความ AI Playbook 2027 และคอร์สอบรมของ BASE Playhouse

ติดต่อปรึกษา BASE Playhouse โทร 094-191-4626 หรืออีเมล connect@baseplayhouse.co